Activiteiten

Vandaag neemt de Gildegids ons mee door de binnenstad van Den Haag, waar nog veel sporen uit de koloniale tijd te vinden zijn in de architectuur, de kunst, de horeca en zelfs in de handel.

Als bestuurscentrum heeft Den Haag namelijk een belangrijke rol gespeeld in de koloniale geschiedenis, zowel in ‘de Oost’ als in ‘de West’. Dit koloniale verleden van Den Haag, als de ‘weduwe van Indië’, is vandaag de dag nog overal zichtbaar.

In 2023 is ook herdacht dat bij Wet in 1863, maar feitelijk pas in 1873 de slavernij werd afgeschaft. Op 30 juni 2025 is op het Lange Voorhout een slavernijmonument onthuld.

De gids maakt ons  graag deelgenoot van deze rijke maar ook ingewikkelde koloniale geschiedenis.

Zie ook de onderstaande website over het gilde van Den Haag:

Gilde Den Haag

Stukje historie: Vanaf het einde van de 15e eeuw varen Europese schepen de hele wereld over op zoek naar handelswaren om winst mee te maken. Dit wordt ‘kolonialisme’  genoemd. Nederland behoort in de 17e eeuw ook tot deze kolonisatoren. In deze gebieden wonen al eeuwenlang mensen. Zij verzetten zich tegen de gebiedsverovering door de Europeanen. Met veel geweld en grote oorlogen breiden de Nederlanders hun macht en gebied steeds verder uit.

Alhoewel Den Haag geen handelsstad is zoals Amsterdam of Rotterdam, speelt het als regeringsstad wel een heel bepalende rol in het koloniale systeem. In Den Haag worden namelijk eeuwenlang belangrijke besluiten genomen, met ingrijpende gevolgen van dien voor de toenmalige koloniën en Nederland.

Gouverneurs: In de 17de en 18de eeuw is Nederland een republiek en het koloniale beleid wordt in die tijd overgelaten aan de Verenigde Oost-Indische Compagnie (V.O.C.) en de West-Indische Compagnie (W.I.C.). In de koloniën zelf ligt de macht bij de gouverneurs. Omdat de afstand tussen de koloniën  en Nederland groot is, is snel overleg over besluiten niet mogelijk. De gouverneur neemt daarom veel belangrijke besluiten zelfstandig.

Ministerie van Koloniën: In 1813 wordt Nederland een koninkrijk en bepalen koning Willem I en later koning Willem II zelf het koloniale beleid. In 1848 neemt het parlement die verantwoordelijkheid over. Het beleid wordt uitgestippeld op het ministerie van Koloniën in Den Haag. Dit ministerie krijgt in 1860 een eigen ontworpen gebouw op het Plein. Dat is een primeur want vóór die tijd werden ministeries altijd gehuisvest in reeds bestaande gebouwen…

Na deze interessante rondleiding door koloniaal Den Haag brengt de gids ons naar brasserie ’t Ogenblik, gelegen aan de Molenstraat 4C, waar men rond de klok van 12.30 uur naar ons uitziet voor een lekkere en heel gezellige lunch.

https://t-ogenblik.nl

Zo tegen de klok van 14.15 uur maken we ons dan weer gereed voor het 2e deel van deze dag: een bezoek aan museum “Escher in Het Paleis”, gelegen aan het Lange Voorhout 74.

Home | Museum Escher in Het Paleis

Escher in Het Paleis is een kunstmuseum aan het Lange Voorhout. Het museum is gehuisvest in het uit 1764 daterende Paleis Lange Voorhout en herbergt sinds 2002 een permanente tentoonstelling die geheel is gewijd aan het werk van de Nederlandse graficus Maurits Cornelis Escher.

Pieter de Swart ontwierp in 1760 voor Anthony Patras een woonhuis aan het Lange Voorhout. Patras was burgemeester van het Friese Sloten én Gedeputeerde bij de Staten-Generaal. Het gebouw is tussen 1760 en 1764 gebouwd.

Uiteindelijk werd het pand in 1796 door Archibald Hope gekocht. De familie Hope was in die tijd de financier van de Europese adel en soms leenden ze beide partijen van een conflict geld voor hun oorlogsvoering. Het was wellicht dan ook niet toevallig dat Napoleon op doorreis in ons land in 1811 hier 14 uur verbleef.

Koningin-Moeder Emma kocht het pand in 1896 uit de nalatenschap van haar overleden zwager Prins Hendrik, bijgenaamd de Zeevaarder. Ze liet het uitgebreid verbouwen voor ze hier in 1901, na het huwelijk van koningin Wilhelmina, introk. Bij deze renovatie werd onder meer de hoofdtrap naar de eerste verdieping verrijkt met glanzende koperen leuningen. Paleis Lange Voorhout kreeg zo een heuse vorstelijke allure!

https://historiek.net/koningin-regentes-emma-van-waldeck-pyrmont-1858-1934/136/

Deze prachtige trap lijkt door te lopen naar de tweede verdieping, maar dat is een (optische) illusie: de trap komt maar tot de eerste etage. Alleen Koningin-Moeder Emma, haar bezoek en de belangrijkste leden van de hofhouding mochten van deze chique trap gebruik maken. Aangezien de Koningin-Moeder op de tweede verdieping geen vertrekken had, hoefde daar geen mooie trap naar toe.

Alle andere bewoners van het paleis maakten gebruik van het onzichtbare trappenhuis. Het bedienend personeel, dat zich wel op de tweede en derde etages begaf, moest de trap gebruiken die achter alle deuren aan de linkerkant van het gebouw loopt. Deze trap wordt nu nog steeds door de bezoekers en het huidige personeel gebruikt.

Geschiedenis | Museum Escher in Het Paleis

Niet alleen de trap werd gerenoveerd: de lichtkoepel in de hal kreeg prachtige glas-in-loodramen, in verschillende vertrekken werden schilderingen boven de deuren aangebracht en het interieur werd samengesteld uit dat van andere paleizen, zoals Paleis Noordeinde en Paleis Het Loo. Zo kreeg het paleis een meer koninklijke uitstraling. Een bijzondere blikvanger bevond zich in de badkamer van Hare Majesteit: Emma’s rood-marmeren bad!

Als je meer verhalen over het leven van Emma in dit winterpaleis wilt horen kun je de audiotour doen: https://escherinhetpaleis.nl/zien-en-doen/audiotours

Emma's Winterpaleis

Het voormalige winterpaleis van Koningin-Moeder Emma is een pand vol geschiedenis en verhalen.

In de audiotour leer je alles over het gebouw, waar Emma een groot deel van haar leven heeft doorgebracht. Ontdek meer over de inrichting en het gebruik van de vroegere salons en andere koninklijke vertrekken en kom van alles te weten over de bijzondere details van het gebouw. Laat je met de audiotour door het paleis leiden en ervaar de koninklijke atmosfeer van dit unieke stadspaleis aan het Lange Voorhout. Iedere zaal in het museum op de begane grond en eerste verdieping heeft een eigen stop.

Je kunt de audiotour van tevoren alvast gratis beluisteren via de Bloomberg Connects App. 

De gemeente Den Haag gaf in 1992 het paleis een museumfunctie als onderdeel van het Gemeentemuseum Den Haag.  Sinds 16 november 2002 wordt het museum beheerd door de 'Stichting Escher in Het Paleis' en is het geheel gewijd aan de 20e-eeuwse grafische kunst van M.C. Escher, die omringd wordt door een gaaf gebleven 19e-eeuwse entourage.

De Amerikaanse kunstenaar Donald Judd ontwierp de parketvloer van de begane grond en de 1e verdieping. De Rotterdamse kunstenaar Hans van Bentem ontwierp vijftien verschillende kroonluchters voor de voormalige koninklijke vertrekken in Het Paleis. Zo hangt er in de balzaal een enorme ster die eindeloos spiegelt tussen de twee spiegels. In andere zalen vindt men een doodshoofd, een haai, en een zeepaardje boven het werk van Escher.

Met ruim 120 werken zijn bij 'Escher in Het Paleis' afdrukken van bijna zijn gehele oeuvre te zien. Het hoogtepunt van de tentoonstelling is de zeven meter lange Metamorfose III. Deze houtsnede wordt door middel van een bijzondere, ronde opstelling aan het publiek getoond met het doel de kijker de koppeling van eeuwigheid en oneindigheid te laten ervaren.

https://escherinhetpaleis.nl/zien-en-doen/tentoonstellingen/m-c-escher-albert-e-bosman-een-wiskundige-verbintenis

Naast de beroemde prenten is in 'Escher in Het Paleis' ook vroeg werk te zien, zoals de Italiaanse landschappen, studietekeningen van Moorse mozaïeken en stillevens. Aan de hand van houtblokken en lithostenen wordt zijn werkwijze uitgelegd.

Op de tweede etage is een interactieve tentoonstelling ingericht met als thema 'Kijken als Escher'. Hier vindt men de kamer van Escher waarbij kinderen groter lijken dan hun ouders, een video waarin men zich in de wereld van Escher kan wanen en een 'onmogelijke kubus'. Met speciale 'Escher Games' kan het publiek de kennis over Escher testen en spelen met zijn werk.

Na ons bezoek aan dit verrassend veelzijdige paleis/museum gaan we even na 17.00 uur met elkaar lekker uiteten bij pizzeria Mamma Mia, gelegen aan de Denneweg 27, op slechts 4 minuten loopafstand van Escher in Het Paleis.

Mammamia is een authentieke Italiaanse pizzeria die zich richt op de traditionele Napolitaanse pizza, gebakken in een houtoven. Het restaurant staat bekend om zijn dunne, luchtige korsten en het gebruik van hoogwaardige Italiaanse ingrediënten. Ook serveren ze er glutenvrije pizza’s.

Heb je zin om mee te gaan naar deze lekkere en authentieke Italiaan; laat het me dan zo spoedig mogelijk weten zodat ik tijdig een tafeltje kan reserveren voor onze groep.

https://www.mammamiadenhaag.nl/